سفارش تبلیغ
صبا ویژن
 
 
به یاد دوست
 
 
هرگاه [بذر] دوستی رویید، کمک رساندن به یکدیگر و پشتیبانی از یکدیگر، واجب می گردد . [امام علی علیه السلام] 
»» محکمات و متشابهات در قرآن

                

 

تحقیقی که یکی از دانشجویان دانشگاه قم برای اینجانب فرستاده است در ادامه می آید.   

محکم در لغت

محکم در لغت، از حکم به معنای منع برای اصلاح و جلوگیری از فساد است، احکام به معنای اتقان و استوار کردن است و حکیم کسی است که مانع از فساد است.(قرشی، 1/160  )

متشابه در لغت

متشابه از«شبه»و شبه و شبیه، حقیقت معنی آن در همسانی و مشابهت از جهت کیفیت است و شبهه آن است که چیزی از دیگری که میانشان همسانی و مشابهت است، تمیز داده نشود.(راغب، مدخل شبه)

اقسام محکم و متشابه در قرآن

دلالت آیات قرآن بر محکم و متشابه بودن آیات، بر سه قسم است:

:خداوند تعالی در آیاتی تمام قرآن را به محکم بودن توصیف فرموده است، مانند.1

الر، کتاب احکمت آیاته».(هود، 1)و نیز:«الر، تلک آیات الکتاب الحکیم»(یونس،1)

در آیه‏ای تمام قرآن را متشابه توصیف کرده است:مانند:«الله نزّل احسن الحدیث کتابا متشابها».(زمر،23) .2

3.و در آیه‏ای، قرآن کریم به این که بعضی از آیات آن محکم و بعضی متشابه است، وصف شده است، به این صورت که:«هو الذی أنزل علیک الکتاب منه ایات محکمات هنّ امّ الکتاب و اخر متشابهات...».(آل عمران،7)

مقصود از محکم بودن تمام آیات، استواری مطالب و عدم تناقض و اختلاف است و مقصود از متشابه بودن تمام قرآن، شباهت داشتن هر قسمت آن با قسمت دیگر از نظر خوبی و درستی و عدم ایراد و تناقض برخی با برخی دیگر است و نیز از نظر معجزه بودن همه آیات و این که بعضی از آیات، بعضی دیگر را تصدیق می‏کنند، در این دو قسم معنای لغوی محکم و متشابه مورد نظر است.

 

اما آیه سوم صراحت دارد که در قرآن هم آیات محکم وجود دارد و هم متشابه که این قسم با معنای اصطلاحی مطابقت دارد

و مورد بحث ما نیز همین قسم است.(اقتباس از مجمع البیان، 2/702، تفسیر کبیر، 7/167، اتقان، 2/299)

محکم و متشابه در اصطلاح

مرحوم شیخ طوسی گفته است:محکم کلامی است که دلالتش واضح و آشکار است و از ظاهر آن علم به مراد و مقصود بدون قرینه حاصل می‏شود، مانند:«انّ اللّه لا یظلم الناس شیئا».و متشابه کلامی است که از ظاهر آن مراد و مقصودش دانسته نمی‏شود تا این که چیزی که معنای آن را روشن نماید، بدان منظم گردد.(همو)آیات محکم بر اساس معرفی خود قرآن، امّ الکتاب، مرجع و مفسّر متشابهات معرّفی شده اند

انواع محکم

1.محکم در اصول دین، همچون ایمان به خدای تعالی و وحدانیت او مانند:«فامنوا باللّه».(آل عمران، 179)، یا:«انّما اللّه اله واحد».(نساء، 171)

2.آیاتی که درباره فضایل اخلاقی و صفات کریمه همچون عدل، صدق، امانت، احسان، وفای به عهد، نیکی به والدین و صله رحم و مانند آن باشد، مانند سفارش به:

صداقت مانند:«قال اللّه هذا یوم ینفع الصادقین صدقهم»

3. آیاتی که در بردارنده حکم است، ماننده«آیات الاحکام»که در آنها گاهی حکم به صورت کلّی بیان شده و گاهی به صورت جزئی ولی دوام در آنها تصریح شده است.(العک،335 )

مصلحت وجود متشابهات در قرآن از نظر برخی از مفسّران

یکی از ایراداتی که به قرآن کریم وارد کرده‏اند، این است که چرا در قرآن آیات متشابه وجود دارد تا سبب برداشت‏های مختلف گردد و هر کس مطابق مذهب و مرام خود از متشابهات بهره‏برداری کند؟به عبارت دیگر چرا قرآن با یک بیان روشن و دور از تشابه، سخن نگفته تا ماده اختلاف و انحراف را ریشه کن ساخته و جلوی فتنه‏ها را بگیرد؟

به این سؤال مفسّرین به طرق مختلف، پاسخ گفته‏اند که در اینجا چند نمونه بیان می‏شود:

مرحوم طبرسی در این باره گفته است:«اگر تمام قرآن محکم بود، چون دسترسی بدان‏ برای مردم سهل و آسان می‏گردید، آنان از استدلال عقلی و دقّت رویگردان شده و در نتیجه راه‏هایی که به معرفت باری تعالی و توحید او منتهی می‏شود، معطل می‏ماند و از این گذشته برتری علمایی که رنج استخراج معانی متشابه را بر خود هموار کرده‏اند، شناخته نمی‏شد

مرحوم شیخ طوسی گفته است:«اگر کسی سؤال کند چرا در قرآن آیات متشابه وجود دارد، در جواب گفته می‏شود برای دقت و توجهی که موجب علم شود، نه تکیه بر خبر بدون دقت نظر و اگر متشابهات نبود فضل علما بر غیر آنها دانسته نمی‏شد...

تفسیر المیزان ضمن بی‏پایه و اساس شمردن این نظرات، سه مورد دیگر نیز ذکر کرده و به هر سه مورد اشکال وارد کرده است، هر چند که مطلب سوم قابل تأمل است وی می‏نویسد:

1.مشتمل بودن قرآن بر آیات متشابه برای آن است که قلوب مؤمنین مورد آزمایش قرار گیرد و میزان خلوص و خضوع آنان دربرابر اوامر الهی معلوم شود، اگر تمام آنچه در قرآن وارد شده برای همگان واضح و روشن و معقول بود، شک و شبهه‏ای برای کسی باقی نمی‏ماند و ایمان داشتن به آن، فاقد خضوع در برابر امر خدا و تسلیم در برابر امر انبیا می‏گردید

2.شتمال قرآن بر آیات متشابه سبب می‏شود که عقل به تحقیق و کنجکاوی بپردازد، اگر قرآن همه‏اش از محکمات بود، دیگر عاملی وجود نداشت تا به بحث و تحقیق پرداخته، در نتیجه عقل به خاموشی و نابودی می‏گرایید.

 

3.پیامبران برای هدایت مردم برانگیخته شده‏اند و در بین آنان عوام و خواص وجود دارند؛ بعضی بسیار با هوش و بعضی کند ذهن، بعضی عالم و بعضی جاهل هستند و پیامبران نمی‏توانند تمام آن معانی عالی را برای آنان به وضوح و روشنی بیان کنند، لذا آنها را به گونه‏ای بیان می‏کنند که خواص آنها را بفهمند و لو به طریق کنایه و اشاره و عوام مأمور شوند به ایمان و تسلیم در برابر آن و تفویض امر آن به خدای تعالی



نوشته های دیگران ()
نویسنده متن فوق: » کامران اویسی ( جمعه 94/1/21 :: ساعت 7:3 عصر )

»» لیست کل یادداشت های این وبلاگ

چاپ مقاله ای درباره مجتهد شبستری
مقاله بازتاب نفی سبیل در قانون اساسی
انتشار مقاله مشترک دانشجو و استاد درباره سیاق آیه تطهیر
پذیرش مقاله مشترک اویسی و پورعسکری
نجات قاضی نور الله شوشتری با یک بیت شعر
دست نوشته ای برای امام زمان
بررسی روش تحلیل محتوا
چاپ مقاله بررسی تفسیر آیه چهل توبه
اعلام برنامه رساله های قرآنی رادیو قرآن این هفته
جزوه درس بررسی دیدگاه های قرآنی و حدیثی امام خمینی و رهبری
جزوه مکاتب تفسیری جلد یک و دو
[عناوین آرشیوشده]
 

>> بازدید امروز: 435
>> بازدید دیروز: 1008
>> مجموع بازدیدها: 485658
» درباره من «

به یاد دوست

» پیوندهای روزانه «

افزایش بازدید
حدیث [24]
وب سایت دکتر سید رضا مودب [45]
رادیو معارف [14]
[آرشیو(4)]

» فهرست موضوعی یادداشت ها «
دکتر[93] . اویسی[89] . استاد[81] . حجت الاسلام[77] . قرآن[65] . شیعه[63] . کامران[61] . کامران اویسی[60] . اسلام[46] . دانشگاه[39] . خبر[32] . تفسیر[29] . اطلاعیه[24] . حدیث[23] . علوم قرآن[22] . قرائت[19] . جزوه[19] . قم[18] . قاری[17] . فقه[17] . وهابیت[17] . سنی[17] . دکتر[16] . کامران اویسی[16] . کامران[15] . مفسر[15] . آموزش[15] . امام زمان[14] . مقاله[14] . دانلود[13] . امام حسین[12] . استاد اویسی[11] . ارشد[11] . تواشیح[11] . دانشجو[11] . حوزه[11] . خویی[10] . تلاوت[10] . مصاحبه[10] . مداحی[9] . معلم[9] . درس[9] . حقوق[9] . پیامبر[8] . مکارم شیرازی[8] . مهدویت[8] . وحید خراسانی[8] . کتاب[7] . مداح[7] . مربی[7] . فاطمه[7] . عکس[7] . اهل سنت[7] . آیت الله[7] . اصول فقه[7] . سخنرانی[7] . روایت[7] . زهرا[7] . صوت و لحن[7] . رساله[6] . حجت الاسلام اویسی[6] . حجاب[6] . دکتری[6] . رجال[6] . اصول[6] . پایان نامه[6] . علم[6] . عربی[6] . علوم قرآنی[6] . علی[6] . کانون[6] . مراجع[6] . معارف[6] . منشاوی[6] . کانون[6] . مصر[5] . قران[5] . فیلم[5] . عزالدین زنجانی[5] . تفسیر ادبی[5] . توحید[5] . تدریس[5] . اسلامی[5] . امام رضا[5] . آخوند[5] . حجت السلام[5] . روایات[5] . سینما[5] . سیستانی[4] . شهادت[4] . صیغه[4] . شیعه و اهل سنت[4] . سبحانی[4] . سبک زندگی[4] . حجیت[4] . خبرگزاری[4] . حضرت زهرا[4] . آزمون[4] . ازدواج[4] . اربعین[4] . امام عصر[4] . امام[4] . امتحان[4] . ظهور[4] . عبدالباسط[4] . علمی[4] . مسیحیت[4] . متعه[4] . مجله[4] . محرم[4] . محقق داماد[4] . مودب[4] . منتقله[4] . معرفت[4] . موشح[4] . ولایت[4] . نوری همدانی[4] . همایش[4] . نمونه سؤال[3] . نکاح[3] . وحی[3] . یادداشت[3] . کریمی[3] . کلام[3] . کنفرانس[3] . موقت[3] . نسخ[3] . نماز[3] . مکتب تفکیک[3] . ملی[3] . مهر[3] . متن[3] . گلپایگانی[3] . مختارنامه[3] . علم امام[3] . غیب[3] . قدر[3] . فسخ[3] . قصاص[3] . اهل بیت[3] . بدن 14 معصوم[3] . پژوهشکده[3] . پاسخ[3] . پاکستان[3] . تاریخ[3] . تقلید[3] . تعزیر[3] . تلوزیون[3] . تفکیک[3] . الاتقان[3] . امام مهدی[3] . احکام[3] . آیه[3] . اخبار[3] . خلقت ائمه[3] . دائم[3] . خمینی[3] . دانشگاه قم[3] . داستان[3] . دین[3] . حکم[3] . حرم حضرت معصومه[3] . حجت الاسلام کامران اویسی[3] . حجت الاسلام و المسلمین[3] . چاپ[3] . جن[3] . زیارت[3] . سنت[3] . سوره[3] . روضه[3] . رمضان[3] . صافی گلپایگانی[3] . طلاق[3] . شاعر[3] . شبهه[3] . شبیری زنجانی[2] . شبهات[2] . شبهات بر شیعه و پاسخ ها[2] . شرک[2] . سیر مطالعاتی[2] . سیوطی[2] . شاگرد نخودکی[2] . سوره جن[2] . طلبه[2] . طنز[2] . صلوات[2] . شمس[2] . صوت[2] . شهید[2] . شیخ[2] . شیخ بهایی[2] . ربا[2] . رسول[2] . رسول الله[2] . روحانی[2] . زندگی نامه صدر[2] . زرتشت[2] . زن[2] . روانشناس[2] . سوال[2] . سریال[2] . سلام[2] . سلحشور[2] . سلفیه[2] . سخنران[2] . جهاد[2] . جوادی املی[2] . جلسه قرآن[2] . حجت[2] . بدعت[2] . حدود[2] . حوزه علمیه[2] . حکم[2] . خدا[2] . دوازده[2] . ذکر[2] . رادیو[2] . دست نوشته[2] . دعا[2] . خودکشی[2] . خامنه ای[2] . اثر[2] . آیت الله وحید خراسانی[2] . آیت الله حاج شیخ مجتبی قزوینی[2] . آیت الله سبحانی[2] . آخوند خراسانی[2] . 1[2] . امام هادی[2] . امام سجاد[2] . امام صادق[2] . انجیل[2] . اندیشه[2] . اعتقادات[2] . الهیات[2] . اصغر فرهادی[2] . ارائه[2] . استخدام[2] . استصحاب[2] . اسماعیل[2] . اطلاعیه1[2] . اطلاعیه2[2] . اعجاز قرآن[2] . تقریب[2] . تفسیری[2] . تلویزیون[2] . تفسیر تطبیقی[2] . ثقلین[2] . جامعه القران[2] . تحقیق[2] . تبریک[2] . تا ثریا[2] . ترجمه[2] . تسبیح[2] . تطبیقی[2] . بلد[2] . پورعسکری[2] . برادران[2] . پژوهش[2] . پژوهشی[2] . امی[2] . برنامه[2] . قضا[2] . کتاب[2] . کربلا[2] . کفایه[2] . کفایه الاصول[2] . علق[2] . فاضل لنکرانی[2] . فقه الحدیث[2] . فقیه[2] . قرآنی[2] . قرائتی[2] . غصب[2] . علوم قرآن و حدیث[2] . فرج[2] . فرزندان[2] . علوم[2] . عراق[2] . علم غیب[2] . عاشورا[2] . عبد الباسط[2] . کشیش[2] . مسجد[2] . مراجع تقلید[2] . مطهری[2] . مؤدب[2] . ماهواره[2] . موسیقی[2] . منابع[2] . مناظره[2] . معرفی کتاب[2] . معصومه[2] . نفس[2] . نقد[2] . نبی[2] . نجف[2] . میرزا مهدی اصفهانی[2] . میرزای قمی[2] . کلاس[2] . کربلا[2] .
» آرشیو مطالب «
مهر 92
آبان 92
شهریور 92
مرداد 92
تیر 92
خرداد 92
فروردین 92
اسفند 91
آبان 91
مهر 91
شهریور 91
فروردین 91
اسفند 90
بهمن 90
مرداد 90
تیر 90
خرداد 90
اسفند 89
دی 89
آذر 89
شهریور 89
تیر 89
اردیبهشت 89
اسفند 88
آذر 92
دی 92
بهمن 92
اسفند 92
فروردین 93
اردیبهشت 93
خرداد 93
شهریور 93
مهر 93
آبان 93
دی 93
بهمن 93
اسفند 93
فروردین 94
اردیبهشت 94
خرداد 94
تیر 94
مرداد 94
آذر 94
اسفند 94
بهمن 94
فروردین 95
خرداد 95
مرداد 95
شهریور 95
مهر 95
آبان 95
آذر 95
دی 95
بهمن 95
تیر 96
اسفند 95
مرداد 96
شهریور 96
مهر 96
آبان 96
آذر 96
دی 96
بهمن 96
اسفند 96
فروردین 97
خرداد 97
مرداد 97
مهر 97
آذر 97
خرداد 98
تیر 98
شهریور 98
آبان 98
آذر 98
دی 98
بهمن 98
اسفند 98

» لوگوی وبلاگ «


» لینک دوستان «
رایان چوب
فروشگاه بیستِ بیست
دیار عاشقان
نگاهی نو به مشاوره
ساده دل تنها
سایت گوناگون دکتر رحمت سخنی Dr.Rahmat Sokhani
سرزمین رویا
farajbabaii
ارواحنا فداک یا زینب
دهکده کوچک ما


» صفحات اختصاصی «

» وضعیت من در یاهو «
یــــاهـو
» طراح قالب «