به یاد دوست

دانشجویان ای سوال را فراوان از بنده می پرسند که برخی کتابها چاپش تمام شده است. کتابهای قدیمی تر که چاپش تمام شده و باید دوباره ویراست شود اما جهت اطلاع نحوه تهیه سه کتاب را عرض می کنم: ادامه مطلب...

با سلام خدمت دانشجویان عزیز، موضوعاتی بنده به نظرم رسیده که دانشجویان رشته معارف قرآن و حدیث می توانند یکی از آنها را بعد از موافقت بنده به گروه پیشنهاد دهند.  ادامه مطلب...

چرا روایات مهدویت را به‌درستی نمی‌فهمیم؟مروری بر هفت آفت حدیث‌شناختی که کمتر به آن توجه شده

شناخت درست آموزه‌های مهدویت، بی‌توجهی به بایسته‌های حدیث‌شناختی ممکن نیست. اگرچه قواعد عمومی روایت‌شناسی و راوی‌شناسی در این حوزه نیز جاری است، اما برخی آسیب‌ها در روایات مهدوی بسامد بیشتری دارند و نیازمند تأکید ویژه‌اند. از جمله، شناخت تبار روایات از دو جهت «سند» و «منبع» اهمیت دارد. در بحث سند، باید توجه داشت که غالب روایات مهدویت از نوع خبر واحد هستند و از جهت سندی دچار ضعف‌هایی می‌باشند؛ ازاین‌رو، اعتبارسنجی آن‌ها بر اساس مبنای متقدمان (که به قراین درون‌متنی و حالیه توجه داشتند) می‌تواند راهگشا باشد، نه صرفاً رویکرد سندی‌محور متأخران (مامقانی، 1428، ج1، ص151؛ طوسی، 1411، ص43). همچنین بررسی منابع فریقین نشان می‌دهد که شمار روایات مهدوی در منابع شیعه (بیش از دو هزار حدیث) بسیار بیشتر از منابع اهل سنت (حدود دویست حدیث) است (تجلیل تبریزی، 1389، ص385-388). شناخت این تبار، به‌ویژه در مطالعه تطبیقی، از خلط مبانی و اشتباه در تشخیص روایات صحیح از سقیم جلوگیری می‌کند (سیوطی، 1385، ص42؛ ابوداود، 1420، ج4، ص107). ادامه مطلب...

رمزگشایی از یک نص مرکب؛ چگونه یک روایت، هویت امام غایب را عینی‌سازی کرد؟

این نکته را یکی از اساتید دانشگاه تهران در گروه شیعه شناسی گفت به نام حجت الاسلام و المسلمین روح الله شاکری که الان به صورت نوشتار کوتاه علمی در آوردم و تقدیم می شود: در دانش کلام و اصول، روایات به سه دسته? جلی (صریح)، خفی (نیازمند تأویل) و فعلی (مبتنی بر کنش عملی معصوم) تقسیم شده‌اند (خویی، 1418، ج3، ص175؛ مفید، 1413، ص115-116). با این حال، گونه‌ای دیگر وجود دارد که در این پژوهش با عنوان «نص مرکب» معرفی شده است. این گونه، ترکیبی است از گفتار معصوم (قول) و کنش‌های عملی او (فعل) که به‌طور هم‌زمان در یک واقعه رخ می‌دهند و شبکه‌ای دلالی پدید می‌آورند که یقین‌آفرینی آن از هر یک از آن دو به‌تنهایی فراتر است. این هم‌افزایی دلالی، راه هرگونه تأویل را بر بسته و با تکیه بر قراین حالیه و مقالیه، سطحی از یقین کلامی را تولید می‌کند که با نصوص صرفاً قولی یا صرفاً فعلی قابل دستیابی نیست. ادامه مطلب...

بازخوانی آیه 96 مریم؛ رمزگشایی از یک سنت الهی در جهان امروز

قرآن کریم افزون بر هدایت فردی، نظامی از سنن اجتماعی را ترسیم می‌کند که رابطه? ایمان و کنش انسانی را با پیامدهای اجتماعی آن تبیین می‌نماید. آیه? 96 سوره? مریم (?إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا?) از جمله? آیاتی است که بر اساس آن، ایمان و عمل صالح، زمینه‌ساز «جعل وُدّ» از سوی خداوند می‌شود. مفسران کلاسیک همچون طبری (1422ق، ج16، ص234) و زمخشری (1407ق، ج3، ص124)، «وُدّ» را به محبت الهی، محبوبیت نزد مؤمنان یا مقبولیت اجتماعی تفسیر کرده‌اند. با این حال، ظرفیت فراتاریخی این آیه، با تکیه بر قاعده? تفسیری «جری و تطبیق» قابل تبیین است؛ قاعده‌ای که بر اساس آن، هرچند آیات ممکن است درباره? مصادیق خاصی نازل شده باشند، اما ملاک و معیار آنها در هر عصر و شرایطی که محقق شود، جریان خواهد داشت، بی‌آنکه معنای اصلی آیه دستخوش تغییر گردد (کلینی، 1407ق، ج1، ص374؛ طباطبایی، 1390، ج1، ص41?45). ادامه مطلب...

گمشده در میان جنگ‌ها؛ طبرستان چگونه به یکی از قطب‌های حدیث‌پژوهی امامیه تبدیل شد؟

طبرستان که در مطالعات تاریخی اغلب از منظر تحولات سیاسی بررسی شده، در زنجیره انتقال حدیث امامیه سهمی مغفول داشته است. این پژوهش با روش توصیفی?تحلیلی نشان می‌دهد که از اواخر قرن سوم تا پایان قرن پنجم هجری، عواملی چون شرایط مساعد سیاسیِ دوران حکومت علویان (از حدود 250 ق) و سپس اسپهبدان باوندی، ورود نمایندگان و راویان ائمه (ع) به منطقه، و همچنین دانش‌دوستی مردم طبرستان، زمینه‌ساز شکل‌گیری کانون‌های حدیثی امامیه در شهرهایی چون آمل، ساری، مامطیر و ارم شد (اکبری و همکاران، 1399؛ شورمیج و رضایی، 1397). مدرسه ناصریه در آمل که به دست ناصر کبیر (م 304 ق) تأسیس شد، میزبان مجالس علمی محدثان امامی همچون ابوالعباس دینوری بود و بستری برای تعامل عالمان زیدی و امامی فراهم آورد (قزوینی رازی، 1358). همچنین مکاتبات علمی میان محدثان طبرستانی با شیخ مفید (م 413 ق) نشان از عمق فضای فکری و حضور حلقه‌های علمیِ پرسشگر در این منطقه دارد (حسینی جلالی، 1383). ادامه مطلب...

جزوات درس تفسیر ترتیبی یک را از لینک زیر دانلود نمایید. ادامه مطلب...

جزوه درس مطالعات بنیادین حدیث پژوهی را از لینک زیر دانلود کنید. حجم فایل کمی بالا هست و صبور باشید:

ادامه مطلب...

ماریان دیوید، روزنامه‌نگار ساکن کلمبو پایتخت سریلانکا می گوید:‌ ادامه مطلب...

زیبایی، بسان چکیده قطره­ای است که از دل هنر متعالی بیرون می­ افتد. اساساً خدا زیباست؛ خالق زیبایی است؛ زیبایی را دوست دارد؛ پس هنری هم که به او و زیبایی او اشارت رود، پله پله تا ملاقات جمال او محسوب می­ گردد. چنان که امیر زیبایی­ ها، امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرموده است، خدای زیبا، دوست دارد که نشانه ­های نعمت خود را بر بنده ببیند. چه خوب که از نعمت­های خدا هنر نشان دادن زیبایی­ ها است. علی علیه السلام به برخی از مصادیق هنر زیبایی پرور اشارت رفته است. رشحه­ ای از کلام امام علی علیه السلام درباب بخشی از هنر یعنی خوش نویسی تقدیم می­ شود. ایشان می­ فرمایند: ادامه مطلب...